Katı tarih anlayışı, toplumların belirli dönemlerdeki siyasi, ekonomik ve toplumsal durumlarının büyük ölçüde yapısal faktörler (ör. ekonomik koşullar, kurumlar, sınıfsal ilişkiler, demografi ve coğrafya) tarafından belirlendiğini ve bireysel olayların veya aktörlerin bu gidişatı değiştirme kapasitesinin sınırlı olduğunu savunur. Akışkan tarih anlayışı ise tarihsel sonuçların çok sayıda olay, aktör, karar ve sürecin etkileşimi sonucunda ortaya çıktığını; bunlardan bazılarının farklı gerçekleşmesi halinde tarihin önemli ölçüde farklı gelişebileceğini ve rastlanstısallığa tabi olduğunu savunur.